Steden: Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven, Maastricht
De nuttigste eerste vraag is niet welke privéschool het beste is, maar welk soort school u bekijkt. Een religieuze of montessorischool kan door de overheid worden bekostigd. Een internationale school kan subsidie ontvangen en toch schoolgeld vragen. Een volledig particuliere school heeft weer een ander financieringsmodel.
Voor een gezin dat in Nederland blijft, kan Nederlandstalig onderwijs zorgen voor lokale vriendschappen en continuïteit in het Nederlandse stelsel. Bij een tijdelijk verblijf kan een internationaal programma de overstap gemakkelijker maken. In beide gevallen moet u toelating, ondersteuning en beschikbare plaatsen controleren.
Openbaar, bijzonder en particulier
Openbaar onderwijs gaat niet uit van een bepaalde godsdienst of levensbeschouwing. Een openbare school kan wel een onderwijsmethode gebruiken, bijvoorbeeld montessori. Bijzonder onderwijs heeft een particulier bestuur en vaak een religieuze, levensbeschouwelijke of onderwijskundige identiteit. Het is niet hetzelfde als speciaal onderwijs en betekent niet automatisch hoge schoolkosten.
Artikel 23 van de Grondwet beschermt de vrijheid van onderwijs. Zowel openbare als bijzondere scholen kunnen overheidsbekostiging ontvangen als zij aan de voorwaarden voldoen. De Onderwijsinspectie houdt toezicht op de onderwijskwaliteit. De Rijksoverheid legt het verschil uit bij openbaar en bijzonder onderwijs.
Katholieke, protestantse, islamitische en andere religieuze scholen maken deel uit van dit stelsel. Dat geldt ook voor scholen met een niet-religieuze onderwijsidentiteit. Montessori, dalton en jenaplan beschrijven pedagogische benaderingen. Controleer bestuur en bekostiging van de concrete school in plaats van die uit de methode af te leiden.
Vraag hoe de identiteit doorwerkt in lessen en activiteiten en wat de school van gezinnen verwacht. Het woord ‘katholiek’ vertelt nog niet welke vieringen of godsdienstlessen uw kind volgt. Ook openbare scholen verschillen in onderwijs en ondersteuning; ze vormen niet één uniforme terugvaloptie.
Regulier bekostigd basis- en voortgezet onderwijs vraagt geen lesgeld. Scholen mogen voor extra activiteiten een vrijwillige ouderbijdrage vragen. Als ouders niet betalen, mag hun kind niet van die activiteiten worden uitgesloten. Dit is iets anders dan schoolgeld voor internationaal onderwijs of de rekening van een kinderopvangorganisatie. Zie de uitleg over de vrijwillige ouderbijdrage.
Met particulier onderwijs bedoelen we hier volledig privaat, niet door de overheid bekostigd onderwijs. Vraag hoe toezicht, examens en erkenning geregeld zijn, zeker als uw kind later naar een bekostigde school kan overstappen. Bijzonder bekostigd en volledig particulier onderwijs zijn niet dezelfde financiële keuze.
Internationaal onderwijs: eerst toelating, dan kosten
Sommige internationale scholen zijn volledig particulier. Andere zijn Dutch International Schools (DIS): gesubsidieerde scholen met een aanvullende ouderbijdrage. DIPS en DISS staan voor Dutch International Primary en Secondary Schools. Subsidie betekent niet dat elk gezin met een voorkeur voor Engels onderwijs toegang heeft.
Volgens de toelatingsvoorwaarden van DIS moet normaal gesproken ten minste één van deze situaties gelden:
- De leerling heeft een niet-Nederlandse nationaliteit, eventueel naast de Nederlandse, en een ouder werkt tijdelijk in Nederland of een Nederlandse grensregio.
- De leerling is Nederlands en heeft door een buitenlandse plaatsing van een ouder minstens twee jaar in het buitenland gewoond en onderwijs gevolgd.
- De leerling is Nederlands en gaat wonen bij een ouder die binnen twee jaar voor minstens twee jaar naar het buitenland wordt uitgezonden. Daarvoor is een werkgeversverklaring nodig.
Daarnaast bestaat voor de laatste twee jaar, het IB Diploma Programme, een toelatingsmogelijkheid met een havodiploma of overgangsbewijs naar 5 vwo. De internationale school moet het Engels voldoende vinden. Vraag welke regel op uw kind van toepassing is en welke bewijsstukken nodig zijn. Toelaatbaarheid garandeert nog geen vrije plaats.
Volledig particuliere internationale scholen en Europese Scholen hebben hun eigen regels. Toelating bij de ene school betekent dus niet dat een nabijgelegen gesubsidieerde school dezelfde leerling moet aannemen.
Beginnen op school, leerplicht en kwalificatieplicht
Veel kinderen beginnen met vier jaar op de basisschool. De leerplicht begint op de eerste dag van de maand na de vijfde verjaardag. Zij geldt ongeacht nationaliteit voor kinderen die in Nederland wonen. De leerplicht loopt tot het einde van het schooljaar waarin de leerling zestien wordt. Uitleg over leerplicht en kwalificatieplicht.
Een vijfjarige die een volledige schoolweek nog niet aankan, mag vijf uur per week thuisblijven. Ouders moeten dit aan het schoolhoofd melden. Nog eens vijf uur kan alleen met toestemming van de directeur. Deze regeling stopt op de zesde verjaardag en geeft geen algemeen recht op deeltijdonderwijs. Officiële uitleg over minder schooluren.
Zestien- en zeventienjarigen zonder startkwalificatie vallen normaal onder de kwalificatieplicht. Een startkwalificatie is minimaal een havo- of vwo-diploma of een mbo-diploma op niveau 2. Er bestaan uitzonderingen, onder meer voor bepaalde routes in het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. De Rijksoverheid beschrijft ook wanneer werken en een beroepsopleiding gecombineerd mogen worden.
Het basisonderwijs loopt van groep 1 tot en met 8. Als uw kind net Nederlands leert, vraag dan hoe taalondersteuning werkt en of een nieuwkomersklas passend is. BSO, buitenschoolse opvang, heeft een eigen inschrijving en plaatsing. Een plek op de basisschool garandeert geen BSO-plek.
De overstap naar het voortgezet onderwijs
Na groep 8, meestal rond twaalf jaar, volgt het voortgezet onderwijs (VO). Vmbo bereidt voor op beroepsonderwijs, havo op hoger beroepsonderwijs en vwo op universitair onderwijs. Mbo is beroepsonderwijs na de middelbare school. Er zijn doorstroommogelijkheden tussen routes; bespreek welke voor uw kind relevant zijn.
Een gymnasium is een vwo-route met klassieke talen. Een atheneum is vwo zonder die verplichte klassieke-talencomponent. De brugklas kan één niveau of meerdere niveaus combineren. Vraag hoe de school de ontwikkeling volgt en wanneer een volgende keuze nodig is.
De basisschool geeft eerst een voorlopig schooladvies. Daarna volgt normaal de doorstroomtoets, waarna het definitieve advies wordt vastgesteld. Er zijn wettelijke uitzonderingen op deelname aan de toets. Een hoger toetsadvies leidt in beginsel tot bijstelling naar boven. Als de school vindt dat dit niet in het belang van de leerling is, moet zij dat uitleggen. Bespreek advies, ondersteuningsbehoefte en beschikbare schooltypen samen. Officiële informatie over schooladvies en doorstroomtoets.
Voor deze overstap bestaat wel een landelijke tijdlijn. De centrale aanmeldweek in 2027 is 25–31 maart. Regio’s mogen onder voorwaarden eerder beginnen, maar alleen leerlingen met een definitief advies kunnen worden aangemeld. Eerder aanmelden in zo’n verruimde periode geeft geen voorrang boven aanmelden tijdens de centrale week. Basisscholen en internationale scholen hebben daarnaast hun eigen procedures. Landelijke tijdlijn 2027.
TTO is tweetalig Nederlands onderwijs, geen afzonderlijk diploma
Tweetalig onderwijs (TTO) combineert het Nederlandse onderwijs met veel les in een andere taal, meestal Engels. Het kan goed passen bij een leerling die in het Nederlands kan werken en binnen het Nederlandse stelsel meer Engels wil leren.
TTO-leerlingen doen de gewone Nederlandstalige eindexamens. Zij kunnen daarnaast taal- of TTO-certificaten krijgen, maar die zijn geen volledig IB Diploma. Nuffic legt de examens en certificaten uit.
Vraag hoe de verdeling tussen onderwijstalen in de bovenbouw verandert en hoe de school voorbereidt op examens in het Nederlands. Voor een kind dat nog weinig Nederlands kent, is TTO niet automatisch een alternatief voor een Engelstalige internationale school.
Concrete regionale vergelijkingen
De voorbeelden hieronder maken verschillen zichtbaar. Het is geen ranglijst en geen verslag van scholen die gezinnen doorgaans samen bezoeken. Controleer of twee scholen dezelfde leeftijdsgroep bedienen en of uw kind bij beide toelaatbaar is.
Amsterdam en Amstelveen
De International School of Amsterdam in Amstelveen is een particuliere IB-optie. Amsterdam International Community School, onderdeel van Esprit, biedt gesubsidieerd internationaal onderwijs op de locaties South en Sandcastle. Vergelijk bekostiging, toelating en de locatie van uw kind, niet alleen het gebruik van IB-programma’s.
Het Dalton Spinoza Lyceum aan de Peter van Anrooystraat is een bekostigde Nederlandstalige middelbare school. Het is relevant als uw kind in het Nederlands kan leren en de daltonaanpak past. Toelating verloopt via de Amsterdamse VO-matching, niet via een internationaal aanmeldplatform. Voor lokale basisscholen kunt u Schoolwijzer Amsterdam gebruiken. Zie de Amsterdamse schoolgids.
Den Haag en Wassenaar
De American School of The Hague in Wassenaar en de International School of The Hague in Kijkduin verschillen in financiering en programma. ISH is een gesubsidieerde internationale school. De British School in the Netherlands biedt een Britse route op vier locaties en publiceert tarieven 2026–27.
Kies eerst het passende programma en controleer daarna locatie en reistijd. Deze schoolroutes zijn niet onderling uitwisselbaar. Zie de Haagse schoolgids.
European School The Hague is een geaccrediteerde Europese School. Zij heeft eigen institutionele en betalende toelatingscategorieën en gepubliceerde tarieven 2026–27. Zij is niet een van de traditionele Europese Scholen zoals Bergen. Controleer de taalafdeling en de eigen toelatingsregels.
Het Lycée français Vincent van Gogh heeft locaties in Den Haag en Amsterdam en biedt Frans onderwijs binnen het AEFE-netwerk voor Franse scholen in het buitenland. De tarieven 2026–27 zijn gepubliceerd. Het is relevant als voortzetting richting het Franse Baccalauréat belangrijker is dan blijven binnen een IB-programma.
Bergen in Noord-Holland
European School Bergen aan het Molenweidtje is een traditionele Europese School in Nederland, niet in het Noorse Bergen. De categorieën I–III gaan over institutionele toelating en kosten, niet over leerniveau. De schooltabel 2026/27 en de centrale bedragen voor categorie III verschillen in het gecontroleerde materiaal. Vraag welk bedrag voor uw gezin geldt.
Gebruik de gids voor Bergen NH en de officiële scholenlijst om locatie en status te bevestigen.
Rotterdam
Harbour International Primary aan de Graaf Florisstraat noemt voor 2026–27 jaarlijks €4.500 plus €300 aanmeldkosten. Bekijk voor het vervolg Rotterdam International Secondary School, een gesubsidieerde middelbare school binnen Wolfert. De locaties liggen onder meer aan de Bentincklaan en Schimmelpenninckstraat. De tarievenpagina verwijst naar het informatieboekje 2026–27. De overstap naar de middelbare school vereist een afzonderlijke toelatingscontrole.
Nord Anglia International School Rotterdam aan de Verhulstlaan is een particuliere mogelijkheid met gepubliceerde tarieven 2026–27. Vergelijk leeftijden en leerplan met de opeenvolging Harbour/RISS en bereken daarna het volledige gezinsbudget. Zie de Rotterdamse schoolgids.
Utrecht
International School Utrecht aan de Van Deventerlaan biedt gesubsidieerd internationaal basis- en voortgezet onderwijs via de schoolorganisaties SPO en NUOVO. De tarieven 2026–27 staan in de Standard Terms and Conditions. De eerste schooldag was 2 september 2026.
Het Utrechts Stedelijk Gymnasium aan de Ina Boudier-Bakkerlaan is een openbaar categoraal gymnasium binnen NUOVO. Het past bij een zoektocht naar Nederlandstalig vwo met klassieke talen, niet naar Engelstalig IB-onderwijs. De aanmeldpagina vraagt een vwo-advies en noemt 8–31 maart 2027 voor digitale aanmelding door de leerkracht. Dit past bij de mogelijkheid van een verruimde regionale periode. Zie de Utrechtse schoolgids.
Eindhoven
International School Eindhoven heeft Engelstalig internationaal onderwijs en IB-programma’s aan de Oirschotsedijk. De Nederlandstalige tweetalige primaire afdeling ligt aan de Jan Luikenstraat. Controleer voor welke afdeling en locatie u zich aanmeldt. Tarieven 2026–27 zijn gepubliceerd.
Het Stedelijk College Eindhoven aan de Henegouwenlaan biedt Nederlands voortgezet onderwijs. De regionale digitale aanmelding voor 2026–27 sloot in maart. De gecontroleerde bijdragepagina draagt nog het opschrift 2025–2026. Vraag naar de volgende procedure en de actuele kosten. Zie de Eindhovense schoolgids.
Maastricht
UWC Maastricht aan de Discusworp biedt dagonderwijs vanaf vier jaar en residentieel onderwijs vanaf zestien. De tarieven 2026–27 zijn gepubliceerd. De residentiële opleiding heeft een eigen aanvraag en vraagt een aparte keuze over het gezinsleven; het is niet simpelweg een internaatsoptie voor alle leeftijden.
Het Porta Mosana College aan de Oude Molenweg is een openbare havo/vwo-school met Engelstalig TTO. De gecontroleerde bijdrage is €475 voor 2025–26; er stond daar geen bedrag voor 2026/27. Het IB-certificaat voor Engels is geen volledig IB Diploma. Deze school is de relevantere optie voor een Nederlands diploma met gevorderd Engels, als uw kind aan de toelating voldoet. Zie de Maastrichtse schoolgids.
Ons oordeel
Kies openbaar of bijzonder bekostigd Nederlands onderwijs als uw kind de lessen kan volgen en uw gezin een duurzame aansluiting op het lokale stelsel zoekt. Overweeg TTO voor sterker Engels binnen die Nederlandse route. Internationaal onderwijs kan beter passen wanneer continuïteit in het leerplan zwaarder weegt en uw kind toelaatbaar is.
Vriendelijke oriëntatie, geen formeel toelatingsadvies. Check data altijd bij de school.